Ta powieść kształtuje świadomość istoty człowieczeństwa. Pokazuje różne typy ludzkie i sposoby ich zachowania wobec mechanizmu władzy. Pokazuje ludzi ułomnych, pokornych, zbuntowanych oraz chciwych i nastawionych na osiągnięcie celu. Młodzi bohaterowie walczą jako samotnicy, niczym romantyczni bohaterowie w walce z ideą o wolność słowa, i wyzwania. Jednak na swojej drodze mają przeszkody w postaci zatwardziałych ideologów, którzy za wszelką cenę nie chcą dopuścić młodych do walki o nowe ideały, nową Polskę pozbawioną fałszu, obłudy i wiary w stereotypy pozbawione demokracji, i wolności o lepsze jutro. Młodzi bohaterowie pragną się wynieść na wyżyny ludzkości. Przeżywają rozterki miłosne. Ich dylematy moralne stają się siłą napędową w podejmowaniu działań. Czasami są zupełnie bezsilni wobec ideologii, której nie są w stanie pokonać.
Opisy ulic stają się powiernikiem uczuć bohaterów, którzy sądzą, że znają ich historię. Jest to niezwykłe zespolenie ludzi z otoczeniem, które wchłania świat ludzkich uczuć:”Przebendowskich, ulica dzieciństwa, staje mu się droższa niż kiedykolwiek, ma wrażenie, że jest ulicą początku i końca, radości i cierpienia… Zdaje sobie sprawę, że ona wie, kim ona jest, że zna wszystkie jego grzechy, które wrosły w nią, ale i nie tylko jego - grzechy wszystkich jej mieszkańców, które wchłonęły się w jej glebę, tak by mogła je przechować, tak by mogły zostać zapomniane na wiele.
Mamy ukazany obraz miłości nieszczęśliwej oraz miłosne dylematy moralne wobec Alicji i Marty. Te dwie kobiety były ważne dla Piotra, jednak nie był w stanie wybrać jedną z nich. To obraz miłości romantycznej bohatera cierpiące katusze i udręki. Miłość Marty do Piotra objawia się jako wyraz tęsknoty, żalu i pragnienia drugiej osoby:
“ Po prostu…… To była hermetyczność naszych światów, Marta. Staliśmy blisko, wpatrując się w siebie, ale nie będąc w stanie wejść z jednego świata do drugiego. Tego nie dało się dokonać. A wiesz dlaczego ? - Odwrócił się, spojrzeli na siebie. - Bo nie było w nas żadnej woli, by tego dokonać. A wiesz dlaczego ?- powtórzył pytanie, wpatrując się w Martę dzikim, ostrym spojrzeniem. - Bo to nie była miłość. Bo miłość jest wyrazem akceptacji, wolności drugiej osoby, całego jej ułomnego świata. A tej akceptacji nie było. Była co najwyżej fascynacja. I tyle’.
Piotr jest idealistą z epoki romantyzmu. Jest pod wpływem poety Słowackiego oraz pod wpływem romantycznego młodego pokolenia, które walczyło w cierpieniu. Piotr marzy o wolności, normalności, aby Polska była potężna. Docenia ideały głoszone przez przywódcę Piłsudskiego i uważa go za władcę godnego chwały. Chcę, żeby młode pokolenie wyrastało w imię 3 zasad - Bóg- Honor- Ojczyzna. Profesor twierdzi, że Piotr powołuje się na ideologię i formę zabobonów archaicznych i niedopasowanych do dzisiejszych realiów. Profesor kpi z Potra neguje jego poglądy. W jego wypowiedziach wysuwa się kpina na jego pomysły i chęć rewolucji w Polsce. Oto są niezwykłe słowa pogardy, kpiny i podważania poglądów Piotra:”Pańska walka jest sztuczna, wymyślona i nierealna, bo do czego Pan pije? I jakim prawem, skoro tak, którą mamy, jest jedna, wolna i suwerenna? Co Panu rwie duszę na strzępy, skoro wolność w tym kraju jest bytem absolutnym czymś nieograniczonym i nigdy wcześniej nieznanym w takiej formie jak dzisiejsza? Jak można podważać byt państwa, byt demokracji wycierpiany i wywalczony, zwycięski wobec najgorszego z totalitaryzmów?
Rafał o społeczeństwie polskim:
“To są reprezentanci i potomkowie katów nie tyle nawet polskości, co człowieczeństwa. Oni łżą nieustannie, a naszym zadaniem jest, jak to sam ująłeś, spojrzeć tej bestii w oczy i uciąć jej łeb! To jest manipulacja tej władzy, której on jest emancją.
Czy Piotr z przyjaciółmi dokona zamachu na prezydenta? Czy ktoś lub coś stanie mu na przeszkodzie? Kto z jego przyjaciół okaże się zdrajcą i innowiercą? Młodzi ludzie zostaną poddani wielu próbom i rozterkom. Będą musieli stanąć w oko w oko z wrogiem
i niebezpieczeństwem, a tu już poematy i ideały głoszone na nic się nie zdadzą. Czy przyjaciele będą w stanie obronić się przed czekającym ich niebezpieczeństwem? Każdemu z nich śmierć będzie zaglądała w oczy. Wiara, nadzieja, miłość oraz wzajemna pomoc staną się bardzo pożądanymi wartościami w walce ze złem tego świata.
Na koniec można przywołać słowa bohatera, który dostrzega istotę życia
“Wszelkie przejawy na zewnątrz, to, czego dokonujemy, nie mają znaczenia. Tylko to, co mamy w sercu. Zatem czując, wiedząc, że ja sam w ten sposób grzebię cały mój dotychczasowy świat, zupełnie jakbym chciał się z nim pożegnać”.
